, idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlendiği davadır. Mahkeme, idarenin yerine geçerek yeni bir karar vermez; yalnızca işlemin hukuka uygun olup olmadığını inceler.
Bu denetim beş unsur üzerinden yürütülür. Bir işlem, bu unsurlardan yalnızca biri sakatsa da iptal edilir.
Denetimin bu beş unsur üzerinden yürütülmesi, de aynı düzende kurulmasını gerektirir. Hukuka aykırılığın hangi unsurda toplandığı açıkça belirtilmediğinde, iddia dağılır ve inceleme güçleşir.
Yetki
İşlemin, onu yapmaya kanunen yetkili makam tarafından tesis edilmiş olması gerekir. Yetkisiz makamın işlemi, içeriği isabetli olsa dahi hukuka aykırıdır.
Şekil ve usul
Kanunun öngördüğü usul adımlarının atlanması işlemi sakatlar. Savunma alınmadan verilen bunun en sık karşılaşılan örneğidir.
Sebep, konu ve maksat
Sebep, işlemin dayandığı hukuki ve fiilî durumdur; gerçekte var olmayan bir sebebe dayanan işlem iptal edilir. Konu, işlemin doğurduğu sonuçtur. Maksat ise kamu yararıdır; işlem başka bir amaçla yapılmışsa yetki saptırması söz konusu olur.
İdare, yetkisini kendisine verilen amaç için kullanmak zorundadır.
Yürütmenin durdurulması
İptal kararı verilene kadar işlem uygulanmaya devam eder. Bu nedenle telafisi güç zararların önlenmesi için talep edilir. Talebin kabulü, kanunda aranan koşulların birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.
Dilekçenin kurulması
İptal dilekçesinde önce dava konusu işlem, tarihi ve tebliğ tarihi açıkça gösterilir. Süre hesabı bu bilgiler üzerinden yapıldığı için tebliğ tarihini kanıtlayan belgenin eklenmesi gerekir.
Ardından hukuka aykırılık iddiaları, unsurlara göre ayrı başlıklar hâlinde ileri sürülür. Her başlık altında dayanılan mevzuat ve somut olgular birlikte gösterildiğinde inceleme kolaylaşır.
Yürütmenin durdurulması talebi dilekçede ayrıca ve gerekçeleriyle yapılmalıdır. Talep edilmeyen bir tedbire mahkeme kendiliğinden karar vermez.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Bu web sitesindeki içerikler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme değişebilir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
